Hội chứng GAVE là một thực thể lâm sàng hiếm gặp nhưng là nguyên nhân quan trọng gây xuất huyết tiêu hóa rỉ rả, dẫn đến thiếu máu thiếu sắt nghiêm trọng, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân cao tuổi.
- Báo cáo ca lâm sàng (Clinical Case Report)
1. Lâm sàng
Đối tượng: Bệnh nhân nữ, 78 tuổi.
Lý do vào viện: Mệt mỏi kéo dài, hoa mắt chóng mặt khi vận động mạnh.
Tiền sử: Thiếu máu mạn tính trong 2 5 tháng, đã truyền máu 2 lần tại cơ sở địa phương nhưng chưa rõ nguyên nhân.
Triệu chứng tiêu hóa: Hoàn toàn không có đau bụng, không nôn máu, không đi ngoài phân đen, thói quen đại tiện bình thường.
2. Xét nghiệm cận lâm sàng
Công thức máu: Hemoglobin (Hb) giảm thấp (48 g/L), chỉ số MCV và MCH giảm mạnh, gợi ý tình trạng thiếu máu nhược sắc hồng cầu nhỏ.
Chỉ số Sắt huyết thanh: Giảm sâu, xác nhận tình trạng thiếu sắt do mất máu mạn tính.
Các xét nghiệm khác: Chức năng gan, thận trong giới hạn bình thường (loại trừ cổ trướng hoặc suy thận nặng đi kèm).
3. Nội soi tiêu hóa
Kết quả nội soi dạ dày cho thấy:
Hình thái: Xuất hiện các dải huyết quản đỏ rực, giãn rộng, sắp xếp theo chiều dọc hội tụ về phía lỗ môn vị tại vùng hang vị.
Dấu hiệu đặc trưng: Hình ảnh “Dạ dày hình dưa hấu” (Watermelon Stomach). Niêm mạc vùng hang vị dễ chảy máu khi chạm đèn nội soi.
Kết luận: Hội chứng GAVE (Gastric Antral Vascular Ectasia).
II. Tổng quan về hội chứng GAVE
Hội chứng GAVE được mô tả lần đầu vào năm 1953, đặc trưng bởi sự giãn nở của các mao mạch nông ở niêm mạc vùng hang vị dạ dày. Dù cơ chế bệnh sinh chưa được làm rõ hoàn toàn, GAVE thường liên quan đến các tình trạng bệnh lý
hệ thống như xơ gan (chiếm khoảng 30%), bệnh tự miễn (xơ cứng bì), suy thận mạn hoặc các bệnh lý tim mạch ở người già.
1. Triệu chứng
Tại chỗ: Thường nghèo nàn, bệnh nhân ít khi có biểu hiện đau thượng vị hay rối loạn tiêu hóa.
Toàn thân: Chủ yếu là triệu chứng của thiếu máu mạn tính (da xanh, niêm mạc nhợt, yếu cơ, khó thở khi gắng sức).
Xuất huyết: Mất máu rỉ rả chiếm ưu thế; xuất huyết tiêu hóa ồ ạt (nôn máu, phân đen) ít gặp hơn nhưng có thể xảy ra nếu thương tổn nặng.
2. Tác hại
Suy kiệt thể chất: Do tình trạng thiếu máu nhược sắc không được giải quyết tận gốc.
Lệ thuộc truyền máu: Bệnh nhân phải nhập viện thường xuyên để truyền máu, gây tốn kém và tăng nguy cơ tai biến do truyền máu (quá tải sắt, nhiễm trùng…).
Bỏ sót chẩn đoán: Nếu không nội soi tầm soát kỹ vùng hang vị, bệnh có thể bị nhầm lẫn với viêm dạ dày trợt nông thông thường, dẫn đến điều trị sai hướng.
3. Xử trí và Điều trị
Mục tiêu chính là kiểm soát chảy máu và cải thiện mức Hemoglobin.
3.1. Điều trị nội khoa:
Bổ sung sắt (đường uống hoặc đường tĩnh mạch).
Truyền máu khối hồng cầu khi có chỉ định (Hb < 70-80 g/L hoặc bệnh nhân có triệu chứng lâm sàng nặng).
3.2. Can thiệp qua nội soi (Lựa chọn ưu tiên):
Đông cầm máu bằng huyết tương Argon (APC): Đây là phương pháp phổ biến và hiệu quả nhất. Tia Argon giúp phá hủy các mạch máu giãn nông mà ít gây nguy cơ thủng dạ dày.
Thắt vòng cao su hoặc Laser: Có thể áp dụng trong một số trường hợp cụ thể.
Phẫu thuật: Cắt bán phần dạ dày là lựa chọn cuối cùng khi các phương pháp can thiệp nội soi thất bại và tình trạng chảy máu đe dọa tính mạng.
Kết luận: Hội chứng GAVE là một thách thức trong chẩn đoán lâm sàng do triệu chứng tại chỗ nghèo nàn. Việc nội soi tiêu hóa tỉ mỉ là chìa khóa để chẩn đoán xác định, giúp bệnh nhân được điều trị can thiệp đúng đích, chấm dứt tình trạng thiếu máu kéo dài.
Nguồn bài viết: Bs Lại Thanh Thùy CNK Tiêu hóa HHLS
